Follow the Money (FTM) bericht begin december over een zorgwekkende vorm van zorgfraude. Zorgfraude is kinderlijk eenvoudig te plegen en moeilijk te vervolgen. De afgelopen maanden behandelden rechters meerdere strafzaken, waarbij verdachten een zorgdiploma of Verklaring Omtrent het Gedrag hadden vervalst. Zo kreeg een ongediplomeerde zelfs een baan in een tbs-kliniek. Aan de hand van de rechtszaken biedt FTM een interessante inkijk in de gedachtewereld van zorgcowboys.
Zorgfraude is voor daders een veiliger vorm van criminaliteit dan drugs- of wapenhandel: door het geringe toezicht is de pakkans klein en de pot geld is groot. Met 10 procent van de 100 miljard euro die jaarlijks in zorg omgaat, wordt gefraudeerd, meldde het Openbaar Ministerie eerder.
FTM noemt de zaak van S. Nooit heeft hij een cliënt tekortgedaan. ‘Ik heb dit werk met heel mijn hart gedaan, uiteindelijk vond ik het heel leuk.’ Dat S. vanaf 2017 met een vals diploma als pedagogisch medewerker met kwetsbare kinderen heeft gewerkt, ziet hij niet écht als een probleem. Hij legt de politierechter uit waarom: ‘Vanwege de vele tekorten in de zorg werken veel mensen zonder diploma. Organisaties weten dit, ze gedogen het.’
‘Als dat waar is,’ reageert de rechter, ‘dan had u hier vandaag niet gezeten.’ Ouders vertrouwen hun kind aan de zorg toe in de veronderstelling dat de medewerkers weten wat ze doen, houdt hij de verdachte voor. ‘U verwacht van mij toch ook dat ik rechten gestudeerd heb en mijn diploma heb behaald? Dat ik weet wat ik doe?’
Dat is zo, geeft S. toe. ‘Het is zeker niet slim geweest. Maar het bemiddelingsbureau vertelde me dat dit gewoon kon, door alle personeelstekorten.’
Op de achtergrond spelen uitgebreide strafrechtelijke onderzoeken naar Ann-Zorg en Ammi Zorg, bedrijven die bemiddelen in flexibel inzetbaar zorgpersoneel.
Het OM voert strafrechtelijke onderzoeken uit naar Ann-Zorg en Ammi Zorg, bedrijven die bemiddelen in flexibel inzetbaar zorgpersoneel. Het OM meent dat deze Arnhemse bemiddelingsbureaus op grote schaal gefraudeerd hebben met zorgdiploma’s. Dat dat strafbaar is, daar waren de tien mannen en één vrouw die tijdens de twee themazittingen in de rechtbank werden verwacht niet zo mee bezig geweest. Net zo min als S. zagen de andere verdachten het probleem van een vals papiertje. ‘Een diploma zegt ook niet alles.’
FTM gaat ook in op de zaak van H. Ook H. haalt zijn schouders op als de rechter hem vraagt hoe hij erbij kwam om met een vals diploma en een valse verklaring omtrent het gedrag (VOG) in de zorg te gaan werken. ‘Het is niet iets geheims of zo,’ antwoordt H. ‘Mensen op straat weten dat je met een vals diploma in de zorg kunt werken.’
Hoe is hij aan dat diploma gekomen? ‘Via via.’ Maar, wil H. benadrukken, hij heeft het zelf geregeld. Voornamelijk om uit de schulden te komen. Hij draaide diensten naast zijn fulltime kantoorbaan om snel geld te verdienen.
De rechter somt op waar H. in de zorg gewerkt had: ‘U heeft bij een jeugdinstelling gewerkt als begeleider, u was activiteitenbegeleider in een verslavingsinstelling en u werkte in een tbs-kliniek.’ H. beaamt dit. ‘Ik heb dat net geen twee jaar gedaan.’
Een tbs-kliniek: dat betekent dat H., ongekwalificeerd als hij is met zijn valse papieren, met veroordeelde criminelen heeft gewerkt. De financiering van forensische zorg loopt via het ministerie van Justitie. Indirect betaalde het ministerie van Justitie dus H.’s honorarium. Daarbij kwam hij in de kliniek terecht via een bemiddelingsbureau waarnaar het Openbaar Ministerie al jaren onderzoek doet: Ammi Zorg.
Lessen
Voor wie meer wil lezen: check het artikel op FTM.
Het artikel leert een duidelijke les: voor een integere organisatie is de persoonlijke integriteit van medewerkers een belangrijke factor. Dit geldt zeker voor, in dit geval, medewerkers die professionele zorg moeten bieden. Een check op betrouwbaarheid voordat iemand in dienst komt, is dan een voor de hand liggende maatregel. Wat je minimaal kunt doen is iemands identiteit goed vaststellen en een check op de juistheid van iemands cv: beschikt de persoon echt over de diploma’s die hij of zij zegt te hebben?
Voor een vergelijkbaar geval, zie het artikel ‘Met valse papieren aan de slag bij de overheid‘.